LẠI NÓI VỀ CHUYỆN BẦU CỬ QUỐC HỘI 2007!

Việt Hoàng

Chỉ còn hơn hai tháng nữa (đến 20/5) là đến ngày bầu cử Quốc hội khóa 12. Đây là một sự kiện chính trị quan trọng trong năm 2007. Sự kiện này rất được người dân trong và ngoài nước quan tâm vì từ ngày 17/1/2007 Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của Tổ chức thương mại Thế giới WTO, mà theo đó việc cải cách luật pháp theo hướng minh bạch và rõ ràng đã được đặt lên bàn nghị sự của tất cả các cấp cao nhất tại Việt Nam cũng như đã thỏa thuận với các tổ chức và quốc gia trong WTO.

Bầu cử quốc hội khóa 12 này là một sự kiện gây nhiều chú ý cho dư luận vì rằng Việt Nam đã quyết định hội nhập với thế giới nhưng cơ cấu của kỳ bầu cử quốc hội lần này vẫn không thay đổi, vẫn “đảng cử dân bầu” và không có chổ cho những người ngoài đảng tự ứng cử.

Báo chí Hải ngoại và các nhà hoạt động dân chủ đã lên tiếng khá nhiều xung quanh vấn đề này, tiêu biểu là các ý kiến của các ông Bùi Tín (Pháp), Nguyễn Thanh Giang (Hà Nội), luật sư Trần Lâm (cựu thẩm phán-Việt Nam), Nguyễn Phương Anh (Việt Nam)...Các ý kiến đều cho rằng nếu vẫn màn trình diễn cũ kỹ “đảng cử dân bầu”, tỉ lệ đại biểu ngoài đảng vẫn chỉ 10% như cơ cấu cũ, dù rằng dân số VN đã gần 85 triệu người (trong đó đảng viên chỉ có 3 triệu người) thì đó là sự mất dân chủ nghiêm trọng và là sự xúc phạm đến lương tri của người Việt Nam. Khối 8406 đã ra lời kêu gọi tẩy chay cuộc bầu cử này.

Ý kiến của những người trong cuộc, những đảng viên cao cấp và những lão thành cách mạng và trí thức trong nước như thế nào? Hôm nay tôi sẽ cùng các bạn điểm lại những gì đã được báo chí VN loan tải xung quanh vấn đề này, để từ đó chúng ta có thể thấy được bức tranh toàn cảnh của kỳ bầu cử “lịch sử” này. Và cũng để cho công bằng, chúng ta hãy cùng lắng nghe các ý kiến của từ hai phía.

Điều đầu tiên mà chúng ta có thể thấy được ngay là tính “vũ như cẩn” tức là “vẫn như cũ” qua thông báo của Ban thường vụ Quốc hội (BTVQH), theo Vietnamnet thì “Khi kết quả hiệp thương lần thứ nhất được công bố với cơ cấu, thoả thuận thành phần Đại biểu Quốc hội, nhiều ý kiến, nhiều giới đã bày tỏ ý kiến không đồng tình. Với cách thức phân bổ cơ cấu như đã làm từ trước tới nay, nhiều người e ngại sẽ "khó có thể trông đợi một sự đột phá nào về chất lượng của ĐBQH trong nhiệm kỳ QH khoá XII" khi số lượng Đại biểu ngoài Đảng vẫn hạn chế (tỉ lệ dự kiến 10%) và cơ cấu định sẵn không có chỗ cho người ứng cử tự do”. (Đi tìm đại biểu Quốc hội: Chuyện tư duy và cơ chế).

Chúng ta hãy cùng bắt đầu từ những ý kiến của ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Ủy viên trung ương đảng, Trưởng ban bảo vệ nội bộ đảng. Có lẽ lúc đang đương nhiệm thì không mấy ai biết đến ông nhưng sau khi về hưu, trở thành thường dân và với những phát biểu rất thẳng thắn trong thời gian gần đây ông bỗng trở thành thân quen với nhiều người dân. Phát biểu đầu tiên của ông trong một cuộc giao lưu trực tuyến với Vietnamnet đã khiến nhiều vị “đại biểu quốc hội” đỏ mặt nếu dây thần kinh xấu hổ của họ vẫn còn làm việc “Đại biểu Quốc hội phải là người có phẩm chất, trí tuệ và phải là chính khách. Đó là năng lực am hiểu đường lối và pháp luật, có khả năng nghiên cứu, đóng góp vào các dự án luật. Nếu không có trình độ thì không thể có chính kiến và những đại biểu như thế chẳng qua chỉ là “nghị gật” mà thôi".

Theo ông kỳ bầu cử này muốn thành công thì phải đảm bảo 3 yếu tố đó là “đổi mới, chất lượng và dân chủ”.

 Ông nhận định "Muốn đổi mới, phải công khai, phải niêm yết để nhân dân biết, để giám sát tư cách đại biểu... Người dân bây giờ có kiến thức, dân trí cao. Làm không cẩn thận sẽ triệt tiêu hết dân chủ".

Ông Hương khẳng định “trong hội nhập giá trị quan trọng nhất chính là dân chủ, thúc đẩy quá trình dân chủ, tiếp cận giá trị mang tính nhân loại. Dân chủ hóa là điều không thể cưỡng lại được”. "Giải pháp hay nhất, phép lạ diệu kỳ nhất là thực hiện dân chủ".

"Có như vậy 500 đại biểu này mới thực là cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân. Nếu không dân chủ, không cởi mở sẽ ảnh hưởng đến chất lượng Quốc hội. Càng dân chủ bao nhiêu, càng tạo sự nhất trí trong Quốc hội cao bấy nhiêu".

Ông là người thành thật khi nhận xét rằng “Chúng ta (ĐCSVN), trong quá trình lãnh đạo, đất nước có lúc thăng lúc trầm, có lúc đúng lúc sai chứ không phải đường lối vạch ra lúc nào cũng đúng. Nếu hoàn toàn đúng thì rõ ràng hiện trạng không phải như bây giờ”.

Ông cho rằng “ Theo tôi, một đảng áp đặt là mất dân chủ, càng áp đặt bao nhiêu càng mất dân chủ bấy nhiêu. Tôi đồng  tình với ý kiến nhiều người đó là, dân chủ là vấn đề hơi thở, là cuộc sống của nhân dân, của toàn Đảng. Áp đặt thế nào được?...cái sai của Đảng lâu nay, tôi nói thực, là vấn đề dân chủ.  Lĩnh vực khác tôi không biết nhưng trong tổ chức cán bộ thì dân chủ vẫn còn là hình thức”.

Để đổi mới quốc hội lần này ông đưa ra ý kiến “ Lần này đổi mới phải rõ ràng ở ba điểm: Một là tăng cán bộ chuyên trách QH. Cán bộ kiêm nhiệm nhiều, thì thực chất, với bao nhiêu công việc chuyên môn, thời gian đâu để đọc, nghiên cứu bao nhiêu loại luật? Nhiều người, tôi biết rõ là cứ đến họp QH ào ào, không hề đọc luật...Phải là đại biểu chuyên trách, vừa có đủ thời gian, vừa đủ chữ nghĩa để đọc và nghiền ngẫm, nghiên cứu.

Đổi mới thứ hai, theo tôi, phải phân biệt hành pháp và lập pháp. Bây giờ vẫn đang lẫn lộn.  Chẳng hạn như Bộ trưởng, chủ tịch tỉnh, lúc nào là lập pháp, khi nào hành pháp, vẫn chưa phân biệt được...Hơn nữa, tôi cũng không tán thành đi họp quá nhiều, nào là họp TW, họp chính phủ, riêng họp QH đã mất mấy tháng. Thời gian đi họp nhiều, còn đâu thời gian làm việc. Rồi cơ chế cũng phải rõ ràng, anh làm bộ trưởng, anh phải chịu trách nhiệm về việc của anh. Không làm được, phải bị bãi miễn.

Thứ ba, giữa Đảng viên trong Đảng với ngoài Đảng. Khi thực hiện phát triển kinh tế nhiều thành phần, nhiều doanh nhân, trí thức ngoài Đảng làm  việc rất tốt, kinh doanh giỏi. Tại sao chúng ta không lựa chọn để giới thiệu họ vào Đảng”.

Khi được hỏi nhận xét của ông về mối quan hệ giữa đảng và quốc hội ông cho rằng “Đảng lãnh đạo là ban hành các vấn đề đường lối, chính sách. Với QH, Đảng phải thuyết phục được để được QH đồng tình với các chủ trương mình, chứ không phải là Đảng áp đặt... QH ban hành luật nên Đảng phải chấp hành những luật đó, bởi Đảng là một thành viên của MTTQ”. (tức là đảng cũng phải tôn trọng Hiến pháp).

Khi Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn hỏi “Nếu là một trong những nhà lãnh đạo tổ chức đợt bầu cử này, ông đã làm gì để đạt những tiêu chí mà ông đưa ra và nhân dân mong mỏi?” thì  Ông Nguyễn Đình Hương trả lời “Nếu tôi được tham gia trực tiếp chỉ đạo đợt bầu cử lần này, tôi thấy giải pháp hay nhất là thực hiện dân chủ. Phép lạ nhiệm kỳ nhất là thực hiện dân chủ. Phải thực sự dân chủ thì mới có được 500 đại biểu thực là của nhân dân, là cơ quan quyền lực cao nhất của nhân dân. Nếu anh không thực sự dân chủ, gò ép, không cởi mở sẽ ảnh hưởng đến chất lượng bầu cử. Bản thân tôi là một công dân tôi cũng rất lo điều này, tôi cũng nung nấu điều này”. 
Phải khẳng định một điều là dân trí của người dân VN ngày nay không hề thấp tí nào khi có một độc giả là Việt Trang cho rằng “Quốc hội và ĐB Quốc hội phải là người đại diện cho dân chúng một cách đúng nghĩa và bắt buộc phải chuyên nghiệp, không thể một chân trong - chân ngoài như ĐB Quốc hội của chúng ta hiện nay. “Ông nghị” phải được xem là một “nghề”, sống bằng thu nhập từ nghề của họ chứ không phải nghề “tay trái” như ĐB Quốc hội của ta. Vì thế phải làm thế nào để dân bầu họ, nếu họ kém, dân bãi nhiệm, thất nghiệp như một viên chức trong các ngành nghề khác”. (Vietnamnet)

Một ý kiến khác của một vị lão thành cách mạng là ông Nguyễn Tấn Gi Trọng, nguyên chánh văn phòng Quốc hội từ khóa I đến khóa VII, 94 tuổi là “nếu trong Quốc hội có một lượng đại biểu ngoài Đảng hợp lý thì sẽ đại diện tốt hơn cho dân. Một số đại biểu trong Đảng hay nói theo đường lối, nghị quyết. Một số đại biểu là quan chức phát biểu thường yếu vì sợ mất cái chỗ...Bây giờ, thậm chí bài phát biểu của đại biểu Quốc hội còn phải trình lên cấp trên để xem trước. Thế thì còn gì nữa. Ngày trước, đại biểu Quốc hội cứ phát biểu tuỳ ý”.

Ông Võ Văn Kiệt cũng có ý kiến mạnh mẽ đóng góp cho việc cơ cấu tỉ lệ giữa người trong đảng và ngoài đảng trong cuộc hội thảo "Quốc hội VN 60 năm hình thành và phát triển": "Những cố gắng nâng tỷ lệ đại biểu ngoài Đảng trong những nhiệm kỳ qua không mấy thành công. Để đảm bảo một tỷ lệ hợp lý các đại biểu là người ngoài Đảng, điều quan trọng là phải giới thiệu nhiều hơn ứng cử viên là người ngoài Đảng và giảm số ứng cử viên là Đảng viên xuống. Chỉ có được đa số Đảng viên chiếm trên 50% số ghế trong Quốc hội là đủ".

Nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An khi trả lời báo giới trong dịp kỷ niệm 60 năm Quốc hội “có ý kiến cho rằng, hiện nay lượng đại biểu Quốc hội ngoài Đảng còn hạn chế, làm ảnh hưởng đến chức năng đại diện cho dân. Ông nghĩ thế nào?” Ông trả lời “Cái đó đúng. Thực ra Đảng cũng chủ trương khắc phục hiện tượng này, thậm chí trước đây muốn kỳ này đại biểu Quốc hội ngoài Đảng đạt 30%.  Bây giờ cần một lượng đại biểu không phải Đảng viên lớn hơn để có đầy đủ tiếng nói. Nếu tất cả đại biểu đều là Đảng viên thì rất hạn chế”.

Tấ cả cơ chế hay luật pháp này nọ đều do con người nghĩ ra cả, nếu sai thì sửa. Nhưng có muốn sửa hay không lại là một chuyện khác. Ông Dương Trung Quốc (một đại biểu quốc hội ngoài đảng) cho rằng “Tôi thấy, bước đầu tiên đi vào triển khai bầu cử QH lần này, chúng ta đi vào cơ cấu quá chặt, hình như để đảm bảo sự an toàn cao là chính chứ không đặt vấn đề tập hợp trí tuệ là chính”.

Còn các bạn, các bạn nghĩ sao? Nhất là những bạn trẻ đang du học tại nước ngoài hay đang theo học tại các trường học Luật trong nước? Các bạn trẻ là tương lai của đất nước, các bạn hãy lên tiếng đi chứ?

Việt Hoàng